Het verenigingsleven als school van de democratie?

Het verenigingsleven is decennialang voorgesteld als de school van de democratie. In het verenigingsleven zouden burgers de vaardigheden en de burgerschapsnormen ontwikkelen die nodig zijn om ook politiek actief te kunnen worden. Inderdaad hebben verenigingsleden meer interesse in de politiek, praten ze er vaker over, en zijn ze ook actiever. Er is dus een verband. Maar dat verband is niet een oorzakelijk verband, zo concludeert een nieuwe studie (open access). Verenigingen zitten vol politiek betrokkenen maar zijn geen school voor politieke betrokkenheid.

(meer…)

Een paar graden warmer. Dus meer zorgen om klimaatverandering?

Het is vandaag 4 graden warmer dan gisteren. En 6 graden warmer dan gemiddeld op 15 april (link). Maken mensen zich meer zorgen om klimaatverandering als de temperatuur stijgt? Ik heb het hier niet over een graadje warmer of kouder, maar over die ongewoon warme winter of bloedhete zomer. Zorgen die ervoor dat klimaatverandering een belangrijker politiek issue wordt voor de burger?

(meer…)

Hoe voorspel je de Engelse verkiezingen?

Palace.of.westminster.arpDe Engelse verkiezingen in het Verenigd Koninkrijk van Groot-Brittannië en Noord-Ierland van volgende maand beloven spannend te worden: grote kans dat geen van de partijen de absolute meerderheid haalt. Dat blijkt althans uit verschillende verkiezingsvoorspellingswebsites, zoals Electionetec en Electionforecast.co.uk.  In navolging van Amerikaanse sites proberen deze op basis van de peilingen tot een voorspelling van de uitslag te komen. Hoe werkt dat?

(meer…)

Wat wil de linkse kiezer?

Links loopt leeg. Althans, daar lijkt het op als we kijken naar de verwachte zetelverdeling in de Eerste Kamer na de verkiezingen van vorige maand. PvdA, GroenLinks en SP gaan hoogstwaarschijnlijk terug van gezamenlijk 27 naar nog maar 21 zetels. En als er vandaag Tweede Kamerverkiezingen zouden worden georganiseerd zouden de partijen gezamenlijk nog slechts ongeveer 40 zetels in de wacht slepen. Ter vergelijking: na de laatste verkiezingen hadden de drie partijen samen 57 zetels, en na de verkiezingen in 2010, 2006 en 2003 respectievelijk 55, 65 en 59. Waarom weet het linkse geluid zo weinig enthousiasme te genereren? En wat zou links kunnen doen om het tij te keren? (meer…)

Een volk van kankerpitten: we zijn chagrijniger dan onszelf

Deze week verbaast the Economist zich over Nederlanders. “A low-spirited country”, zo luidt de titel. “Dutch voters seem as grumpy as ever, and not just about bankers’ pay.” Maar dat is niets nieuw. Nederlanders zijn een volk van kankerpitten. We zijn, zo blijkt keer op keer, tevreden met ons eigen leven, maar ongerust over de samenleving en ronduit cynisch over de politiek. “Met mij gaat het goed, maar met de samenleving niet.”

Nederlanders zijn nostalgisch naar vervlogen tijden (toen alles beter was) en een wijdverspreid pessimisme over de toekomst van onze samenleving.

(meer…)

Extreme kandidaten die voorverkiezingen winnen zijn op de lange termijn schadelijk voor hun partij

De Amerikaanse senator Ted Cruz stelde zich vorige week als eerste officieel kandidaat voor de presidentsverkiezingen van 2016. Als één van de lievelingen van de Tea Party-beweging vinden we Cruz terug op de rechterflank van de Republikeinse partij.

Amerikaanse kiezers hebben het niet makkelijk. Ze moeten namelijk eerst kandidaten selecteren in voorverkiezingen en vervolgens in de algemene verkiezingen een keuze maken tussen (meestal) een Republikein en een Democraat. Maar wat is wijsheid? Stem je in de voorverkiezingen op een ideologische kandidaat of doe je water bij de wijn en ga je voor een gematigde kandidaat die een grotere kans maakt om later het Witte Huis te veroveren? Deze dynamiek geldt overigens niet alleen voor presidentsverkiezingen. Ook verkiezingen voor zetels in de Senaat en het Huis van Afgevaardigen volgen de procedure van eerst primaries en dan general elections.

In een knappe, recent verschenen studie (paywall, eerdere open versie hier) onderzoekt Andrew Hall honderden verkiezingen voor het Huis van Afgevaardigen van 1980-2010 om in kaart te brengen wat het effect is van de voorselectie van een ideologisch extreme kandidaat op de uiteindelijke verkiezingsuitslag. (meer…)

Wie is die anti-immigratiekiezer eigenlijk?

Het nieuwe asielplan van de VVD is, om het eufemistisch te stellen, niet bepaald onopgemerkt gebleven. Eén van de bedoelingen van het naar buiten brengen van dit radicale voorstel lijkt te zijn geweest het verschil met coalitiegenoot PvdA eens goed aan te zetten. Maar veel belangrijker voor de partij is waarschijnlijk het doel de anti-immigratiekiezer voor zich te winnen. Kiezers met sterk negatieve opvattingen over immigratie zijn over het algemeen geneigd op de PVV te stemmen. Met haar voorstel hoopt de VVD deze kiezers naar zich toe te lokken.

Een goed moment om eens even stil te staan bij de groep kiezers waar het hier om draait. Wie zijn die mensen die zo sterk voorstander zijn van een streng immigratiebeleid? Waar komen hun opvattingen vandaan? (meer…)

Leave Johan Houwers (ex-VVD) alone! Slechts 20 kamerleden zijn ‘op eigen kracht’ verkozen

Het is u vast niet ontgaan. Johan Houwers is teruggekeerd als Tweede Kamerlid. Niet langer van de VVD, waar hij wegens eerdere fraude niet meer welkom is, maar in zijn eigen eenmansfractie. Hiermee vormt Houwers de zoveelste afscheiding in de huidige Tweede Kamer (zie hier een historisch overzichtje), en hebben PvdA en VVD nog slechts de minimale meerderheid van 76 zetels over.

Niet iedereen staat te juichen over de terugkeer van Houwers. Zo ook Jos Heymans, parlementair verslaggever van de RTL en voorzitter van de parlementaire persvereniging. Volgens Heymans heeft Houwers ‘geen recht’ op zijn Kamerzetel, omdat hij te weinig voorkeursstemmen haalde. Hij zou niets te zoeken hebben in het parlement. Hij zou het ambt misbruiken.

Dat vind ik nogal verregaande conclusies. Heymans leeft wel heel sterk mee met de VVD.

 

Recht op afscheiding is groot goed

Je kan van Houwers’ terugkeer vinden wat je wil. Je kan zeker discussiëren of het moreel aanvaardbaar is dat hij na een eerder vertrek zijn Kamerzetel weer inneemt buiten de fractie waarbinnen hij verkozen is. Maar hem geen recht toekennen op die zetel?

Uiteindelijk stemmen kiezers in Nederland primair op kieslijsten. Dat is de informatie die ze te zien krijgen in het kieshokje. Die lijst, en de volgorde van personen op die lijst, moet dus inderdaad bepalend zijn. Alleen de kiezer kan die volgorde aanpassen: bij de verkiezingen door voorkeursstemmen. Voor de rest moet iedereen van die vooraf bepaalde volgorde afblijven.

Partijen zijn bepalend voor de invulling van die lijsten met personen. In dit geval heeft de VVD dus zelf de foute inschatting gemaakt om Houwers op de lijst te plaatsen. Zij verliezen de zetel. Het is primair hun probleem.

 

Tweede Kamer vol stemvee

Want wat is het alternatief, als afscheiden niet zou mogen? Hoe verhoudt dat zich tot het stemmen zonder last en ruggespraak? Tot het dualisme tussen regering en parlement?

Als je de kritiek op Houwers doortrekt, wordt de Tweede Kamer momenteel bevolkt door stemvee die eigenlijk geen recht hebben op een zelfstandige zetel. Bij de afgelopen verkiezingen waren slechts 26 politici verkozen met voorkeursstemmen (een kwart van de kiesdeler). Daarvan zitten er een paar in de regering, en zijn anderen uit de Kamer verdwenen:

  • 4 VVD’ers (waarvan alleen Fred Teeven nu in de Tweede Kamer zit)
  • 6 PvdA’ers (waarvan 1 inmiddels is afgescheiden, en er 2 in de regering zitten)
  • 2 PVV’ers
  • 4 CDA’ers (waaronder Pieter Omtzigt die van plaats 39 naar 3 steeg)
  • 2 SP’ers
  • 3 D66’ers
  • 1 GL’er (Jolande Sap, inmiddels vertrokken uit de Tweede Kamer)
  • 1 CU’er
  • 1 SGP’er
  • 1 PvdD’er
  • 1 50+’er

Al met al is nog geen 14% van de huidige Tweede Kamer verkozen met voorkeurstemmen. De rest zou dus geen recht hebben op de eigen zetel… Althans, als je de kritiek doortrekt.

 

Als je het dan doet, doe het dan ook goed

Wellicht kunnen we de samenstelling van de Tweede Kamer nog radicaler aanpakken. Laat alleen de lijsttrekkers direct verkozen worden. Dan bestaat onze volksvertegenwoordiging voortaan uit slechts 10 tot 12 Kamerleden. Dat ruimt op, en maakt het debat veel overzichtelijker. Dan geven we de verkozen lijsttrekkers ambtelijke ondersteuning, spreektijd, en stem naar het gewicht van die partij (relatief aan het aandeel stemmen dat ze hebben verkregen).

Dan heb je ook geen last meer van afsplitsingen.

Of van last en ruggespraak.

Of van dualisme.

VVD-asielplan: responsief of profilering?

Gisterenavond lanceerde VVD-kamerlid Malik Azmani het verregaande voorstel om de EU-grenzen te sluiten voor asielzoekers. Misschien niet toevallig gebeurde dit niet in een Kamerdebat, maar kwam het voorstel via diverse media naar buiten. De politieke en maatschappelijke reacties op het voorstel zijn fel en de speculaties over de achterliggende redenen voor het voorstel zijn in volle gang. Moet het voorstel serieus genomen worden of gaat het hier om profilering op een voor de VVD electoraal gunstig thema? Gezien het feit dat het plan praktisch volledig onuitvoerbaar is lijkt het laatste het meest waarschijnlijk.

(meer…)

De peilingen zaten er weer na… waren eigenlijk best goed

Hieronder een vergelijking tussen de einduitslag en de slotpeilingen van diverse bureaus alsook het gemiddelde dat ik voor de NOS berekende en de omrekening van de Peilingwijzer voor de Tweede Kamer die ik op deze site presenteerde. Over het algemeen is het beeld best gunstig. Maurice de Hond zat er, in zetels gemeten, van de vijf peilers het dichtste bij. De op deze site toegepaste methode werkte echter het allerbeste als men deze zou willen zien als een prognose voor de uitslag, zowel in zetels als in percentage uitgedrukt.  (meer…)