Rechtspopulistische partijen als ‘Männerparteien’?

Hier volgt een gastbijdrage van Niels Spierings, universitair docent (gender- en politieke) sociologie aan de Radboud Universiteit (Twitter | Facebook).

Met het vormen van een Europese fractie wordt duidelijker dan ooit dat populistisch radicaal-rechtse (PRR) partijen zoals de Partij voor de Vrijheid, Front National, Freiheitliche Partei Österreichs, Lega Nord en Vlaams Belang een partijfamilie vormen. Tegelijkertijd verschillen deze partijen op bepaalde punten nogal van elkaar. Die spanning is bijvoorbeeld zichtbaar in de positie die deze Männerparteien (in de woorden van Cas Mudde) innemen ten aanzien van emancipatie, genderissues en vrouwen. Dit blijkt uit een recente editie van Patterns of Prejudice die ik met Andrej Zaslove samenstelde. Hieronder volgen vier van de belangrijkste conclusies.

(meer…)

Leidt economische ongelijkheid tot politieke polarisatie?

Sinds de publicatie van Thomas Piketty’s boek Kapitaal in de 21ste eeuw is er, ook op deze blog, veel over de gevolgen van economische ongelijkheid geschreven (zie bijvoorbeeld hier, hier en hier). Verschillende studies laten zien dat ongelijkheid negatieve gevolgen heeft voor uiteenlopende zaken als sociaal vertrouwen, misdaad, levensverwachting, gezondheid en sociale mobiliteit.

In de VS is veel onderzoek gedaan naar de effecten van economische ongelijkheid op politieke polarisatie. Het idee is dat een grotere mate van ongelijkheid leidt tot meer conflicten tussen arm en rijk en dat politieke partijen hier op in zullen spelen: linkse partijen gaan zich sterker richten op de belangen van armere mensen terwijl rechtse partijen juist geneigd zullen zijn meer aandacht te besteden aan de belangen van de economische elite. Hierdoor zouden de ideologische afstanden tussen partijen groter worden en dus de politieke polarisatie toenemen. Verschillende studies laten inderdaad zien dat in de VS een grotere mate van ongelijkheid leidt tot meer polarisatie (zie voor een overzicht hier, paywall).

De grote vraag is of dit ook voor andere landen geldt. In een vorige maand online gepubliceerd artikel (paywall) laat Sung Min Han zien dat dit niet altijd het geval is. Hoewel economische ongelijkheid en polarisatie in sommige landen duidelijk aan elkaar gerelateerd zijn (bv in Italië en Nederland), is dit in andere landen helemaal niet het geval (bv in Canada en Groot-Brittannië). Hoe kan dat? (meer…)

Geen versoberde wachtgeldregeling maar een burgerschapsverlof voor politieke bestuurders

Mark Bovens breekt een lans voor een nieuwe burgerschapsregeling voor politieke bestuurders. Hij is als hoogleraar Bestuurskunde verbonden aan de Universiteit Utrecht en is daarnaast lid van de WRR. Dit essay verscheen eerder deze week als ‘Van wachtgeldregeling naar burgerschapsverlof’in het Nederlands Juristenblad.

 

Geen wachtgeld voor ‘graaiers en zakkenvullers’ maar een politiek burgerschapsverlof 

De wachtgeldregelingen voor politieke bestuurders moeten worden vervangen door een algemene regeling voor politiek burgerschapsverlof. De wachtgeldregelingen, zoals neergelegd in de Algemene pensioenwet politieke ambtsdragers (Appa), hebben hun beste tijd gehad. Ze waren bedoeld om het vervullen van politieke functies te bevorderen, maar inmiddels ondermijnen ze de legitimiteit van politieke ambten en zijn ze een bron van ressentiment en rancune. Wie bij Google de termen ‘wachtgeld’ en ‘graaiers’ combineert, krijgt meer dan 20.000 hits. In de sociale media is het bon ton om politici die gebruik maken van wachtgeld als ‘zakkenvullers’ te bestempelen. In de afgelopen jaren zijn de regelingen bovendien sterk verschraald waardoor ze voormalige politieke bestuurders nog maar een zeer beperkte inkomenszekerheid bieden.

Dat betekent niet dat er geen voorzieningen moeten zijn voor burgers die politieke ambten bekleden. De kwaliteit van het openbaar bestuur en van de democratische rechtsstaat in ons land staat of valt met de kwaliteit van de politieke bestuurders. Tegelijkertijd is het voor veel capabele burgers niet erg aantrekkelijk om een politiek ambt te vervullen: politici staan laag in achting, maken door hun publieke functie hun persoonlijk leven kwetsbaar voor haatmails en verbaal geweld, en hebben na afloop steeds meer moeite om een baan te vinden.

In dit essay zal ik eerst analyseren waarom politieke ambten steeds onaantrekkelijker zijn geworden en hoe de wachtgeldregelingen steeds verder zijn uitgekleed. Vervolgens zal ik de contouren schetsen van een alternatief: een levensloopregeling voor de publieke zaak.

(meer…)

Zijn de PvdA en GroenLinks ‘even groot’?

Hier volgt een gastbijdrage van Jelke Bethlehem (@jelkeb), bijzonder hoogleraar in de survey-methodologie, Instituut voor Politieke Wetenschap, Universiteit Leiden.

Op 24 juni 2015 publiceerde de NOS de meeste recente schattingen van de Peilingwijzer. Deze peiling peilt niet zelf onder potentiële kiezers. De bedenker, Tom Louwerse, berekent een soort gemiddelde van bestaande peilingen. De NOS meldt op grond van de Peilingwijzer dat de PvdA en GroenLinks nu even groot zijn. Maar is dat ook zo?

Het lijkt bij deze Peilingwijzer vooral om de PvdA en GroenLinks te gaan. Welke van de twee partijen is de grootse? De vraag is of je dit wel kunt vaststellen. In het bericht van de NOS wordt gemeld dat de peilers met nogal verschillende schattingen voor beide partijen komen. In de grafiek hieronder staan de schattingen voor het aantal zetels van GroenLinks en de PvdA volgens drie peilers: De Stemming van GfK Intomart, de Politieke Barometer van Ipsos en Maurice de Hond.

 

 

(meer…)

De toegenomen aandacht voor opiniepeilingen in het nieuws

Dit is een bewerkt deel van mijn oratie, die ik 3 juni jongstleden uitsprak. Deze is hier terug te zien.

Als het gaat over de rol van media in ons huidig politiek bestel, zijn doemdenkers nog steeds in de meerderheid. In de wetenschap is er een hele reeks aan termen die een deterministisch beeld schetsen van ontwikkelingen die in de politieke communicatie plaatsvinden. Ik spreek in dit kader wel eens van de ‘isering’ literatuur: personalisering, Amerikanisering, commercialisering, mediatisering, entertainisering, en tabloidisering om er maar een paar te noemen. Allen veronderstellen ze impliciet of expliciet een doorgaande ontwikkeling in een bepaalde richting.

In veel gevallen ontbreekt het empirische onderzoek naar, maar niet het normatieve oordeel over deze ontwikkelingen. Als er dan empirisch onderzoek aan te pas komt, blijkt er regelmatig weinig over van dit type ronkende beweringen: de personalisering van mediaberichtgeving blijkt empirisch niet vast te stellen – als we bijvoorbeeld kijken naar de hoeveelheid aandacht voor politici ten opzichte van politieke partijen in traditionele media dan vinden we in de afgelopen 20 jaar geen duidelijke toename. Er zijn echter ook uitzonderingen: zo blijkt de aandacht voor opiniepeilingen, toch een favoriet onderwerp van StukRoodVlees, de afgelopen jaren wel sterk te zijn toegenomen.

(meer…)

Waarom werkgevers een voorkeur hebben voor Jeroen maar niet voor Mohamed en Narinder

Vandaag verwelkomen wij een gastbijdrage van Iris Andriessen en Barbara van der Ent.

Dat er sprake is van discriminatie op de Nederlandse arbeidsmarkt zal niemand meer verbazen. Wetenschappelijke studies vinden hiervoor keer op keer bewijs. Daarnaast duiken er in de media met enige regelmaat incidenten op die hier overduidelijk op wijzen. Is weer een nieuwe studie naar discriminatie op de arbeidsmarkt dan niet overbodig?

Nee. Sterker nog, zo’n studie is hard nodig. Dat discriminatie bestaat, weten we nu wel. Handvatten om het aan te pakken ontbreken echter. Afgelopen woensdag publiceerden wij een studie naar discriminatie op de arbeidsmarkt van de regio Haaglanden. Deze studie werd gedaan op verzoek van de gemeente Den Haag, die serieus werk wil maken van het aanpakken van discriminatie, opdat iedereen gelijke kansen heeft. De studie kijkt daarom niet alleen in welke mate er sprake is van discriminatie op de arbeidsmarkt, maar ook naar de achterliggende redenen.

(meer…)

Wilders en zijn Vrienden in het Europees Parlement: de stand van zaken

In de aanloop naar de Europese verkiezingen van mei vorig jaar kondigden Geert Wilders en Marine Le Pen van het Franse Front National (FN) met veel bombarie aan dat ze het Europees Parlement (EP) eens flink zouden gaan opschudden. Om dat te bewerkstelligen wilden ze samen met een aantal andere rechtsradicale partijen een fractie vormen in het EP. Het voordeel van zo’n fractie is dat je meer spreektijd krijgt en aanspraak maakt op meer geld. Het is Wilders en Le Pen echter niet gelukt genoeg partijen bij elkaar te brengen. Het gevolg: radicaal rechts zit verspreid over het EP en is niet in staat een vuist te maken.

Vrijdag meldde persbureau ANP echter dat diverse bronnen zeggen dat Wilders en zijn vrienden nu, een jaar later, dan toch op het punt staan om een Europese fractie te vormen. Wat is de stand van zaken en wat zijn de mogelijkheden voor Wilders en zijn vrienden? (meer…)

Kiesdrempels: Als je vriendje in de sloot springt, doe jij het ook

Het is een déja-vu discussie. Vorige week was het VVD-partijvoorzitter Henry Keizer die mocht stellen dat een kiesdrempel toch echt noodzakelijk was. Het idee lijkt onuitroeibaar, met name bij de VVD. Alleen al in de afgelopen twee jaar hebben de volgende prominenten gepleit voor de invoering van een kiesdrempel: toenmalig VVD-voorzitter Benk Korthals, VNO-NCW-voorzitter Bernard Wientjes, VVD-senator Heleen Dupuis, oud-VVD-Tweede-Kamerlid Arend Jan Boekestijn, D66-senator Roger van Boxtel, RTL-journalist Jos Heymans, en bij Nieuwsuur het trio Hans Hoogervorst (voormalig VVD-minister), Aart Jan de Geus (voormalig CDA-minister), en Rick van der Ploeg (voormalig PvdA-staatssecretaris).

Dat laatste item is exemplarisch. Hoogervorst noemde het Nederlandse staatsbestel ‘volledig kapot’. De Geus vond dat nieuwe partijen zich eerst maar moesten bewijzen, iets dat hij liever aan een kiesdrempel dan aan de kiezers overlaat. Volgens Van der Ploeg kijken zijn Engelse collega’s meewarig naar het Nederlandse systeem omdat de regering in het Verenigd Koninkrijk tenminste een duidelijk mandaat krijgt. Veel Britse politicologen die ik ken plaatsen – zeker na de laatste verkiezingen – juist vraagtekens bij hun eigen kiesstelsel.

Geloof me: Wij op StukRoodVlees zitten er echt niet op te wachten om steeds weer opnieuw de discussie over de kiesdrempel aan te gaan. Hoewel…discussie? Dat zou veronderstellen dat er gesprek plaatsvindt waarbij twee kanten ingaan op elkaars argumentatie. Dat gebeurt niet. We zien steeds dezelfde feitenvrije argumenten terugkeren bij voorstanders, zonder dat wordt ingegaan op feitelijk onderbouwde kritiek.

Maar zo lang voorstanders van een kiesdrempel telkens weer een landelijk podium krijgen voor hun schijnoplossing, zijn we uiteraard bereid om de fouten in die redenaties nog een keer uit te leggen. En goed, de aanhouder wint soms een beetje.

(meer…)

Hoe groot is het Jesse Klaver-effect?

Het aantreden van de nieuwe GroenLinks-voorman Jesse Klaver ging gepaard met veel positieve media-aandacht voor GroenLinks. Recente peilingen waren ook gunstig, al waren de effecten wel uiteenlopend: drie zetels winst bij De Hond en De Politieke Barometer en zelfs vijf omhoog bij EenVandaag. Daar zit dus nog wel enig verschil tussen.

De frequente lezer van dit blog zal wellicht denken: dan raadpleeg ik toch de Peilingwijzer, die alle peilingen middelt? “Chapeau”, zeg ik u, maar helaas is de Peilingwijzer daar niet helemaal voor geschikt. Dat leg ik hier uit – en ik laat zien hoe we dan toch, met de Peilingwijzer, een schatting van het electorale Klaver-effect kunnen maken.

(meer…)

De FCC wil ‘robocalls’ verbieden. Betekent dit het einde van telefonisch opiniepeilen?

Hier volgt een gastbijdrage van Jelke Bethlehem (@jelkeb), bijzonder hoogleraar in de survey-methodologie, Instituut voor Politieke Wetenschap, Universiteit Leiden.

 

Amerikaanse peilers maken zich ernstig zorgen over nieuwe regels voor zogenaamde robocalls (telefoongesprekken die automatisch door computers worden gevoerd). Met deze regelgeving van communicatiewaakhond FCC wordt het schier onmogelijk om robopolls uit te voeren. Telefoonbezitters kunnen robocalls namelijk voortaan gaan blokkeren, waardoor de vraag rijst of een representatieve telefonische peiling nog wel haalbaar is in de VS.

(meer…)