Het volgende “Proces van de Eeuw”? Onderzoeksproject naar strafvervolging van anti-immigratiepartijen

Hier volgt een gastbijdrage van Joost van Spanje. Hij is universitair hoofddocent politieke communicatie aan de Universiteit van Amsterdam.

 

Een reeks racistische moorden. Sinds de Duitse partij NPD ermee in verband is gebracht wordt (weer) getracht haar te verbieden. Op 15 mei liep een termijn af voor bewijsvoering. Zulke juridische actie tegen anti-immigratiepartijen is niet onomstreden. De effecten op de publieke opinie zijn onduidelijk.

“U bent de eerste die ik eigenhandig doodsla wanneer ik vrijkom. Dan weet ik tenminste waarom ik vastgezeten heb.” Dat zei Günter Deckert, destijds NPD-leider, tegen een politieagent toen hij in november 1995 werd gearresteerd. Deckert kwam pas vrij in oktober 2000. Zijn partij was inmiddels geïnfiltreerd door de geheime dienst. Daarna volgden procedures om te komen tot een partijverbod.

Enerzijds zijn anti-immigratiepartijen controversieel. Ze worden wel in verband gebracht met politiek geweld, zoals Gouden Dageraad in Griekenland in 2012 en ook, meermalen, de NPD. Uitspraken van hun leiders zijn ook niet mals. Zo becommentarieerde Deckert met instemming een boek van een holocaustontkenner, en adviseerde hij een joodse Duitser om te vertrekken naar Israël, “waar u hoort.”

Anderzijds zijn maatregelen tegen die partijen ook controversieel. Het vervolgen van politici vanwege hun politieke uitlatingen is problematisch vanuit normatief democratisch oogpunt. Ook zijn er complicerende factoren, zoals verandering in jurisprudentie. Uitspraken waar anti-immigratiepartijleider Hans Janmaat in 1997 nog voor werd veroordeeld worden tegenwoordig met schouderophalen afgedaan.

(meer…)

De Vier Wetten van Noten getoetst

Vandaag een gastbijdrage van Simon Otjes, onderzoeker aan het Documentatie centrum Nederlandse Politieke Partijen van de Rijksuniversiteit Groningen.

Vandaag wordt de Eerste Kamer gekozen. Volgens velen, zoals oud-PvdA-leider Wouter Bos is de Eerste Kamer irrelevant. Irrelevant omdat partijen in de Eerste Kamer hetzelfde stemmen als in de Tweede Kamer. Ten minste, dat geloven we allemaal sinds Han Noten zijn “ijzeren wet” poneerde.

Eigenlijk formuleerde Noten een aantal wetten, de belangrijkste daarvan, die ik hier de wet van Noten zal noemen, is dat een Eerste Kamerfractie alleen bij hoge uitzondering vóór een wetsvoorstel stemt, waar de Tweede Kamerfractie van die partij tegen heeft gestemd. Uit deze wet kan je namelijk de conclusie trekken dat Eerste Kamerleden wetgeving op dezelfde, namelijk politiek-inhoudelijke, gronden beoordelen als Tweede Kamerleden en dus geen bijzondere aandacht besteden aan staatkundige normen als rechtmatigheid. Als deze wet geen stand houdt, kan dit er op duiden dat Senatoren een andere set criteria hanteren dan leden van Tweede Kamerfracties: ondanks het feit dat de partij het niet eens is met het beleidsvoorstel, acht de Eerste Kamer van dezelfde partij het voorstel wel constitutioneel. (meer…)

De draaideur in de Nederlandse politiek

Dit is een gastblog van David Hollanders, als economoon verbonden aan de Tilburg School of Economics and Finance, Tilburg University.

 

Menig politicus vindt na een politiek ambt emplooi in de private sector. Dit fenomeen wordt de draaideur genoemd. Bekende voorbeelden zijn oud-minister president Kok (ING/Shell), oud-minister Zalm (DSB/ABN AMRO) en oud-minister Vermeend (AFAB).

 

Niet onproblematisch

De draaideur tussen politiek en private sector is niet onproblematisch. De vervlechting tussen politici en private sector kan op twee wijzen negatieve consequenties hebben. Het kan ten eerste leiden tot wat Willem Buiter als cognitive capture gemunt heeft: politici nemen (deels onbewust) de Weltanschauung van de private sector over.[1] Het beleden -en wellicht oprecht gemeende- geloof in zelfregulering in de financiële sector is hét voorbeeld. (meer…)

Referendum homohuwelijk Ierland spannend door onbesliste kiezers

Op vrijdag houdt Ierland een referendum over het homohuwelijk. Openstelling van het huwelijk voor mensen van gelijk geslacht vereist een grondwetswijziging, die moet worden goedgekeurd in het referendum. In het katholieke Ierland werd echtscheiding pas in 1995 mogelijk en is abortus nog steeds verboden, behalve als het leven van de vrouw in gevaar is. Toch gaven peilingen aan dat het homohuwelijk op een ruime meerderheid kon rekenen. Maar net als bij eerdere referendums, wordt het spannender dan vroege peilingen aangaven.

vote_yes

Steun voor het homohuwelijk in Ierland op basis van peilingen. Lijn plus 95% onzekerheidsinterval geven de ‘gemiddelde’ inschatting van peilingen weer, de punten staan voor afzonderlijke peilingen.

  (meer…)

Britse Toestanden in Nederland?

Vandaag een gastbijdrage van Simon Otjes, onderzoeker aan het Documentatiecentrum Nederlandse Politieke Partijen van de Rijksuniversiteit Groningen.

Wat zou er gebeuren als Nederland een districtenstelsel zou invoeren. Zou dat een manier zijn om de politieke fragmentatie in Nederland aan te pakken?

Ik heb Nederland verdeeld in 150 districten van vergelijkbare grootte. Op basis van de verkiezingsuitslag van de Provinciale Statenverkiezingen van 2015 per gemeente heb ik bepaald welke partij de grootste zou zijn in ieder district. Zo passen we het Britse kiesstelsel toe met relatieve meerderheden. De grootste partij per district wint het district, onafhankelijk van de vraag of die partij een meerderheid van de kiezers achter zich heeft. De Provinciale Statenverkiezingen waren natuurlijk geen puur nationale verkiezing, maar het geeft een goed beeld van de verdeeldheid van het Nederlandse politieke landschap anno 2015. Maakt zo’n districtenstelsel een einde aan de politieke versplintering die we de laatste jaren zien in Nederland? Hieronder staat een kaart met het resultaat.

 

Figuur 1 (2015)

Figuur 1: Uitslag van de verkiezingen van 2015 in 150 districten met relatieve meerderheden. Legenda: blauw VVD, geel CDA, paars D66, rood PvdA, bruin SP, oranje SGP, licht blauw CU, PVV donkerblauw.

(meer…)

Zo goed als het dus niet was, zo slecht is het nu ook weer niet. Over de prestaties van Ajax-trainer Frank de Boer en de logica van het voetbal

Hieronder een bijdrage van Marcel Hanegraaff en Matthijs Rooduijn. Zij zijn vandaag aanhangers van de ‘aspectbenadering’ binnen de politicologie. Deze benadering houdt in dat politiek zich niet alleen voordoet in de relaties tussen burgers, partijen, politieke organisaties, instituties en staten, maar zich ook doet gelden daarbuiten. Zoals bijvoorbeeld in de voetballerij.

 

Frank de Boer, de huidige trainer van Ajax, wordt regelmatig de hemel in geprezen. En dat is niet zo vreemd. Na zijn aanstelling als hoofdcoach van Ajax in 2010 wist hij de club uit een diep sportief dal te trekken en in 2011, 2012, 2013 en 2014 kampioen van Nederland te maken. In 2013 en 2014 kreeg hij mede daarom de Rinus Michels Award voor beste Nederlandse voetbalcoach. Ook buiten Nederland wordt het vakmanschap van De Boer regelmatig geroemd. Hij wordt bovendien al jaren aan verscheidene Europese topclubs gelinkt.

Maar dit jaar werd Ajax voor het eerst in de carrière van De Boer géén kampioen. De aanval op de Ajax-coach lijkt nu geopend. Ajax zou saai spelen, er zou slecht ingekocht zijn, en De Boer zou zijn spelers niet meer kunnen motiveren.

De vraag die hier naar voren komt is simpel: was De Boer inderdaad zo bijzonder en doet hij het nu inderdaad zo slecht? Of is er iets anders aan de hand? (meer…)

Nieuw Brits Parlement: Stemmen parlementariërs met expertise op een onderwerp anders dan hun collega’s zonder deze expertise?

Dit is een gastbijdrage van Barbara Vis, Hoogleraar Politieke Besluitvorming aan de Vrije Universiteit Amsterdam.

london

Op 7 mei 2015 mochten de Britse kiezers naar de stembus. Dit mondde uit in wat de Volkskrant een krankzinnige verkiezingsnacht noemde. Zo lieten – geheel onverwacht – de Conservatieven Labour ruim achter zich in Engeland en Wales; waren de Liberaal-democraten met meer dan 40 zetels in de min de grote verliezers; en veegden in Schotland de Schotse nationalisten (SNP) Labour van de kaart door bijna alle zetels binnen te halen. Deze bijdrage gaat echter niet direct over deze verkiezingen, maar over het stemgedrag van Britse parlementariërs in het parlement. Wat kunnen we gaan verwachten? Stemmen parlementariërs met expertise op een onderwerp hetzelfde als hun collega’s zonder deze expertise?

 

(meer…)

Wat ging er mis met de Britse peilingen?

Er zijn zo van die peilfiasco’s die zich in het collectieve bewustzijn nestelen.

In 1936 voorspelde het tijdschrift Literary Digest aan de hand van een slordige 2,3 miljoen ingevulde vragenlijsten dat Alf Landon met groot gemak de zittende president Franklin Roosevelt zou verslaan. Roosevelt won de verkiezingen uiteindelijk met één van de grootste marges ooit.

In 1948 voorspelden vooraanstaande peilers als Gallup en Roper dat Harry Truman zou verliezen van zijn Republikeine uitdager Thomas Dewey. De krant Chicago Tribune was zo zeker van Trumans nederlaag, dat het, nog voordat alle stemmen geteld waren, de ochtendkrant naar de drukker stuurde. Het leverde een prachtige foto op van een triomferende Truman met de desbetreffende voorpagina.

“Bijna een week later verkeert de Britse peilindustrie nog altijd in een staat van shock.”

In 1992 voorspelden vrijwel alle Britse peilers een nek-aan-nekrace tussen Labour en de Conservatives. Bovendien was de verwachting dat geen van de partijen een absolute zetelmeerderheid in het lagerhuis zou behalen. De Tories wonnen uiteindelijk met ruime voorsprong; voor Labour betekende het na 1979, 1983 en 1987 de vierde verkiezingsnederlaag op rij.

En nu is daar dus 7 mei 2015. Bijna een week later verkeert de Britse peilindustrie nog altijd in een staat van shock. Wat er precies is misgegaan zal de komende tijd moeten blijken. Een onafhankelijke commissie gaat de Britse peilingen tegen het licht houden en peilbureau’s zullen vast ook de nodige zelfevaluaties verrichten.

Vooralsnog ben ik de drie volgende verklaringen tegengekomen:

  1. Kiezers switchen op het laatste moment nog massaal naar de Conservatieven.
  2. De gebruikte steekproeven waren niet representatief voor het Britse electoraat.
  3. Kiezers liegen in enquêtes over hun stemgedrag.

(meer…)

Is Klaver de GroenLinkse Messias?

Het talent is leider geworden. Sinds gisteren is Jesse Klaver fractievoorzitter van GroenLinks. Hij wil het land veranderen, geen `economisme` meer. Hij heeft in ieder geval een nieuw woord bedacht, maar kan hij zijn ambities ook waarmaken? Is hij de man die de GroenLinkse idealistenkliek op het pluche brengt? Gaat hij Nederland vergroenen? Het is moeilijk te voorspellen. Wat is er eigenlijk in het algemeen bekend in de politicologie over wat leiderschapswisselingen teweeg brengen? Hieronder som ik vijf algemene bevindingen op en probeer die toe te passen op de case Klaver.

 

(meer…)

Merkwaardige uithalen in Volkskrant naar peilers; misplaatste conclusie over invloed peilingen

De artikelen over peilingen in de Volkskrant van gisteren (zaterdag 9 mei) zijn bizar. Al op pagina 2 zet Bert Wagendorp peilers weg als “politieke piskijkers” en “charlatans”. Op pagina 5 stelt peiler Peter Kanne (I+O Research, voorheen werkzaam bij TNS NIPO) dat peilingen nuttig zijn: “doordat kiezers vooraf een beetje kunnen inschatten hoe de hazen lopen, kunnen ze een meer weloverwogen keus maken om hun stem maximaal te benutten. Direct daarna menen journalisten Ana van Es en Anneke Stoffelen echter te moeten beweren: “Wetenschappelijk bewijs dat kiezers hun stem aanpassen op basis van alleen een opiniepeiling, is er overigens niet”.

Na afloop is het altijd weer fijn mopperen op peilingen door journalisten. Dat is echter niet gespeend van opportunisme. Het duurt immers nooit lang voordat ook de nieuwste peilingen weer hun weg weten te vinden naar de krant, hun webpagina’s, of in achtergrondstukken bij de politieke redactie.

Maar de Volkskrant maakt het hier wel heel bont. De columnist ontkent de integriteit van peilers. De peiler roemt het nut van peilingen, maar wordt door journalisten meteen gecorrigeerd omdat peilingen toch geen nut zouden hebben. Die conclusie is op zijn best een zwaar overtrokken en zeer selectieve lezing van wetenschappelijk onderzoek, en een vertekening van de politieke praktijk.

(meer…)