De omgekeerde participatiekloof: Soms blijven de rijke kiezers vaker thuis dan de arme

Politicologisch onderzoek gaat steeds meer op zoek naar condities achter vermeende wetmatigheden. Zo hebben hogeropgeleiden niet altijd meer vertrouwen: dat geldt alleen als zij in een land wonen dat goed bestuurd wordt. Evenzo leiden opiniepeilingen niet altijd tot een bandwagon effect: dat geldt alleen voor thema’s waarop de mening nog wat diffuus is.

Afgelopen maand verscheen een artikel van Kasara en Suryanarayan (Columbia University), dat aantoont dat de schijnbare wetmatigheid dat rijke kiezers vaker stemmen dan arme kiezers niet altijd opgaat.

 

(more…)

Is een initiatief-wetsvoorstel meer dan een bijlage bij een persbericht?

Vandaag een gastbijdrage van Simon Otjes. Hij is onderzoeker bij het Documentatiecentrum Nederlandse Politieke Partijen.

Een opvallend bericht in de Volkskrant vorige week: Martin Bosma had de vervolging van Geert Wilders kunnen voorkomen als hij meer werk had gemaakt van zijn initiatiefwet om de vrijheid van meningsuiting uit te breiden. Dit voorstel ligt nog steeds op de planken. De vraag rijst: maken andere Kamerleden wel gebruik van hun initiatiefrecht? (more…)

Met welke onderwerpen houden Kamerfracties zich bezig? Een samenvatting in één plaatje

In parlementair stemgedrag staan oppositie en coalitie vaak tegenover elkaar, evenals linkse en rechtse partijen. Coalitiepartijen dienen daarnaast samen veel moties en amendementen in. Maar niet alles in de Tweede Kamer wordt bepaald door het onderscheid tussen regeringspartijen en oppositie. In onderstaand figuur wordt samengevat over welke onderwerpen partijen moties en amendementen indienen; daarin zien we vooral een tegenstelling tussen generalistische en specialistische fracties.

OnderwerpenMotiesAmendementen

 

(more…)

In hoeverre mag je in naam van de democratie de democratie inperken? Daar moeten politici het eens over hebben

In de discussie over de vervolging van Geert Wilders lopen twee zaken door elkaar. Aan de ene kant de vraag of Wilders vervolgd en veroordeeld dient te worden op basis van de huidige wetgeving. Aan de andere kant de vraag of deze wetgeving inzake vrijheid van meningsuiting en de bescherming van kwetsbare groepen nog wel past bij de huidige samenleving. Politici houden zich terecht afzijdig als het gaat om het beantwoorden van de eerste vraag. Ze zouden zich echter veel actiever moeten bezighouden met de tweede vraag. In hoeverre mag je om de democratie te beschermen de democratie inperken? In welke mate dient een democratisch stelsel ‘weerbaar’ te zijn?

(more…)

Waarom politici wel pleiten voor een ander kiesstelsel maar het niet zullen aanpassen

Met grote regelmaat eisen (oud-)politici aanpassing van het Nederlandse kiesstelsel. Sommigen noemen de invoering van een kiesdrempel noodzakelijk, zoals recentelijk nog werd gesteld door Wientjes (VNO-NCW / VVD). Anderen willen direct omschakelen naar een Brits twee-partijenstelsel, zoals De Geus (CDA), Hoogervorst (VVD) en Van der Ploeg (PvdA) vorig jaar mochten bepleiten in Nieuwsuur. En dan hebben we nog het districtenstelsel van CDA-leider Buma, dat snel weer naar de prullenbak werd verwezen.

De voorstellen worden op dit blog regelmatig doorgelicht. Maar een interessante vraag is daarbij onderbelicht gebleven: waarom komen deze (oud-)politici met hun voorstellen? Is het puur eigenbelang, of speelt ideologie hierbij een rol?

(more…)

Opiniepeilingen als ‘self-fulfilling prophecies’?

Creëren opiniepeilingen deels de trends die zij rapporteren? Is er sprake van een politieke bandwagon waar kiezers hun voorkeuren voor beleid en stemgedrag aanpassen aan de hand van de populariteit van een partij, kandidaat of beleidsvoorstel?

Het al dan niet bestaan van een bandwagon-effect in de politiek is een heet hangijzer. We zien bandwagon-achtig gedrag uiteraard wel op andere terreinen, bijvoorbeeld in de sportwereld. Allerlei mensen uit mijn (randstedelijke) omgeving werden een jaar of vijf geleden niet zomaar ‘fan’ van FC Twente, maar omdat de club ineens buitengewoon goed presteerde. U kent ze wel. Van die mensen die zich ineens ‘Tukker’ noemen, maar nog nooit voorbij Utrecht zijn geraakt.

(more…)

Zorgt kennis van gedrag voor beter beleid?

Hier volgt een gastbijdrage van Barbara Vis (email), hoogleraar Politieke Besluitvorming aan de Vrije Universiteit Amsterdam. Ze leidt een Vidi-project, getiteld HIGH-RISK POLITICS, waarin onderzocht wordt wanneer politieke actoren risico nemen.

Kan er beter beleid worden gemaakt door kennis van gedrag toe te passen? Het korte antwoord, op basis van het recent verschenen WRR-rapport Met de kennis van gedrag beleid maken is ja. Overheidsbeleid wordt gemaakt met bepaalde doelen voor ogen. Deze doelen worden echter lang niet altijd behaald. Dit is niet in de laatste plaats het geval omdat mensen zich vaak anders gedragen dan de beleidsmakers veronderstelden op basis van klassieke (economische) modellen. Zo worden de keuzes van mensen beïnvloed door systematische vertekeningen (biases), waarvan zij zich vaak niet bewust zijn. Verlies weegt bijvoorbeeld zwaarder dan winst en de status quo geniet de voorkeur. Laten mensen zich sterk beïnvloeden doordat wat zij denken dat de meerderheid doet? Heeft de omgeving, bijvoorbeeld hoe netjes het ergens is, invloed op hoe mensen zich gedragen? En kent iedereen een grens aan wilskracht?

(more…)

De echokamers zijn leeg

De Amerikaanse politiek is de afgelopen decennia sterk gepolariseerd. Of het nu om media, kiezers of politici zelf gaat: in alle gevallen wordt er gesteld dat de verschillen tussen links (Democraten) en rechts (Republikeinen) sterk is toegenomen. De rol van politiek nieuws wordt hierin veelvuldig genoemd. Media zijn niet alleen steeds extremer (links of rechts) geworden, door de toegenomen hoeveelheid media is het voor kiezers steeds gemakkelijker geworden om informatie die niet in lijn is met hun eigen ideeën te ontwijken. Op deze manier zouden er ‘echokamers’ ontstaan waarin mensen alleen maar hun bestaande ideeën en opinies terughoren.

(more…)

StukRoodVlees Gemist: September 2014

Op veler verzoek terug van weggeweest: StukRoodVlees Gemist. Wat zijn de meest gelezen stukken sinds uw blog ontwaakte uit de zomerslaap?

  1. Onderzoek naar jihadisten gevaarlijk noemen is wereldvreemd en onwetenschappelijk
    Tom van der Meer bestrijdt de opvatting van Trouw-columniste Elma Drayer dat onderzoek naar jihadisten (‘Het Kwaad’) gevaarlijk is.
  2. Studenten de spits uit, of de universiteit wordt gekort!? Zes vragen aan Minister Bussemaker
    Het bleek toch geen proefballonnetje. De Minister van Onderwijs wil studenten werkelijk uit de spits krijgen. Maar hoe moet dat dan in de praktijk, vraagt Tom van der Meer zich af.
  3. Fuseren met de PvdA? GroenLinks zou wel gek zijn
    Innige samenwerking tussen de PvdA en GroenLinks is nu al onmogelijk. Een eventuele fusie zou zelfs meer problemen creëren dan het oplost.
  4. De vijver op links: ideologische overeenkomsten en verschillen tussen kiezers van PvdA, GroenLinks en SP
    Matthijs Rooduijn bekijkt de waarschijnlijkheid van een linkse fusie vanuit oogpunt van de kiezers. Een fusiepartij zou electoraal op de PvdA lijken. Maar of de SP- en GroenLinks-kiezers daar blij mee zullen zijn…?
  5. Schotse onafhankelijkheid: peilers krijgen allemaal gelijk of gaan allemaal de boot in…
    Was u het al vergeten, dat Schotse referendum in september? Uiteindelijk bleek toch een comfortabele meerderheid van de kiezers tegen onafhankelijkheid te stemmen. Peilers hadden de uitkomst goed. Een blog van Armèn Hakhverdian.
  6. Wanneer wordt Roemer gewipt?
    Roemer maakte een slippertje tijdens de Algemene Beschouwingen. Gijs Schumacher bespreekt onderzoek dat toont dat de lange schaduw van succesvolle voorgangers ondermijnend werkt.

Ranglijstfetisj in het (hoger) onderwijs: Meten is weten, maar alleen als je weet wat je meet

Volgens Spits krijgt de Nederlandse kenniseconomie “een gevoelige tik“, omdat het zakt op een van de vele ranglijstjes. In plaats van 12 hebben we nog maar 11 Universiteiten bij de beste 200 van de wereld staan. Zo is Nederland nu nog ‘maar’ vierde van de wereld. Met een bevolking van 17 miljoen. Duitsland heeft juist 1 extra universiteit bij de top 200 gekregen en is nu derde. Met 80 miljoen inwoners.

Universiteiten staan veelal dubbelzinnig tegenover universiteitsrankings: Enerzijds erkennen ze het random element ervan, anderzijds zijn ze zich ervan bewust dat een positieve uitkomst wel degelijk goed is voor de aanmeldingen in het volgende jaar.

Nederlandse media en beleidsmakers lijken verslaafd aan ranglijstjes. Of het nu gaat om de Universiteits-indices, om de Nationale Studenten Enquête, of de CITO-ranglijstjes: steeds halen ze de media. Ze worden zelfs gebruikt om beleid op te baseren.

Meten is weten, zo lijkt het. Helaas geldt dat alleen maar als je weet wat je meet. En daar lijken media en beleidsmakers al te graag aan voorbij te gaan. Ranglijstjes zijn clickbait.

(more…)