Wie is die anti-immigratiekiezer eigenlijk?

Het nieuwe asielplan van de VVD is, om het eufemistisch te stellen, niet bepaald onopgemerkt gebleven. Eén van de bedoelingen van het naar buiten brengen van dit radicale voorstel lijkt te zijn geweest het verschil met coalitiegenoot PvdA eens goed aan te zetten. Maar veel belangrijker voor de partij is waarschijnlijk het doel de anti-immigratiekiezer voor zich te winnen. Kiezers met sterk negatieve opvattingen over immigratie zijn over het algemeen geneigd op de PVV te stemmen. Met haar voorstel hoopt de VVD deze kiezers naar zich toe te lokken.

Een goed moment om eens even stil te staan bij de groep kiezers waar het hier om draait. Wie zijn die mensen die zo sterk voorstander zijn van een streng immigratiebeleid? Waar komen hun opvattingen vandaan? (meer…)

Leave Johan Houwers (ex-VVD) alone! Slechts 20 kamerleden zijn ‘op eigen kracht’ verkozen

Het is u vast niet ontgaan. Johan Houwers is teruggekeerd als Tweede Kamerlid. Niet langer van de VVD, waar hij wegens eerdere fraude niet meer welkom is, maar in zijn eigen eenmansfractie. Hiermee vormt Houwers de zoveelste afscheiding in de huidige Tweede Kamer (zie hier een historisch overzichtje), en hebben PvdA en VVD nog slechts de minimale meerderheid van 76 zetels over.

Niet iedereen staat te juichen over de terugkeer van Houwers. Zo ook Jos Heymans, parlementair verslaggever van de RTL en voorzitter van de parlementaire persvereniging. Volgens Heymans heeft Houwers ‘geen recht’ op zijn Kamerzetel, omdat hij te weinig voorkeursstemmen haalde. Hij zou niets te zoeken hebben in het parlement. Hij zou het ambt misbruiken.

Dat vind ik nogal verregaande conclusies. Heymans leeft wel heel sterk mee met de VVD.

 

Recht op afscheiding is groot goed

Je kan van Houwers’ terugkeer vinden wat je wil. Je kan zeker discussiëren of het moreel aanvaardbaar is dat hij na een eerder vertrek zijn Kamerzetel weer inneemt buiten de fractie waarbinnen hij verkozen is. Maar hem geen recht toekennen op die zetel?

Uiteindelijk stemmen kiezers in Nederland primair op kieslijsten. Dat is de informatie die ze te zien krijgen in het kieshokje. Die lijst, en de volgorde van personen op die lijst, moet dus inderdaad bepalend zijn. Alleen de kiezer kan die volgorde aanpassen: bij de verkiezingen door voorkeursstemmen. Voor de rest moet iedereen van die vooraf bepaalde volgorde afblijven.

Partijen zijn bepalend voor de invulling van die lijsten met personen. In dit geval heeft de VVD dus zelf de foute inschatting gemaakt om Houwers op de lijst te plaatsen. Zij verliezen de zetel. Het is primair hun probleem.

 

Tweede Kamer vol stemvee

Want wat is het alternatief, als afscheiden niet zou mogen? Hoe verhoudt dat zich tot het stemmen zonder last en ruggespraak? Tot het dualisme tussen regering en parlement?

Als je de kritiek op Houwers doortrekt, wordt de Tweede Kamer momenteel bevolkt door stemvee die eigenlijk geen recht hebben op een zelfstandige zetel. Bij de afgelopen verkiezingen waren slechts 26 politici verkozen met voorkeursstemmen (een kwart van de kiesdeler). Daarvan zitten er een paar in de regering, en zijn anderen uit de Kamer verdwenen:

  • 4 VVD’ers (waarvan alleen Fred Teeven nu in de Tweede Kamer zit)
  • 6 PvdA’ers (waarvan 1 inmiddels is afgescheiden, en er 2 in de regering zitten)
  • 2 PVV’ers
  • 4 CDA’ers (waaronder Pieter Omtzigt die van plaats 39 naar 3 steeg)
  • 2 SP’ers
  • 3 D66’ers
  • 1 GL’er (Jolande Sap, inmiddels vertrokken uit de Tweede Kamer)
  • 1 CU’er
  • 1 SGP’er
  • 1 PvdD’er
  • 1 50+’er

Al met al is nog geen 14% van de huidige Tweede Kamer verkozen met voorkeurstemmen. De rest zou dus geen recht hebben op de eigen zetel… Althans, als je de kritiek doortrekt.

 

Als je het dan doet, doe het dan ook goed

Wellicht kunnen we de samenstelling van de Tweede Kamer nog radicaler aanpakken. Laat alleen de lijsttrekkers direct verkozen worden. Dan bestaat onze volksvertegenwoordiging voortaan uit slechts 10 tot 12 Kamerleden. Dat ruimt op, en maakt het debat veel overzichtelijker. Dan geven we de verkozen lijsttrekkers ambtelijke ondersteuning, spreektijd, en stem naar het gewicht van die partij (relatief aan het aandeel stemmen dat ze hebben verkregen).

Dan heb je ook geen last meer van afsplitsingen.

Of van last en ruggespraak.

Of van dualisme.

VVD-asielplan: responsief of profilering?

Gisterenavond lanceerde VVD-kamerlid Malik Azmani het verregaande voorstel om de EU-grenzen te sluiten voor asielzoekers. Misschien niet toevallig gebeurde dit niet in een Kamerdebat, maar kwam het voorstel via diverse media naar buiten. De politieke en maatschappelijke reacties op het voorstel zijn fel en de speculaties over de achterliggende redenen voor het voorstel zijn in volle gang. Moet het voorstel serieus genomen worden of gaat het hier om profilering op een voor de VVD electoraal gunstig thema? Gezien het feit dat het plan praktisch volledig onuitvoerbaar is lijkt het laatste het meest waarschijnlijk.

(meer…)

De peilingen zaten er weer na… waren eigenlijk best goed

Hieronder een vergelijking tussen de einduitslag en de slotpeilingen van diverse bureaus alsook het gemiddelde dat ik voor de NOS berekende en de omrekening van de Peilingwijzer voor de Tweede Kamer die ik op deze site presenteerde. Over het algemeen is het beeld best gunstig. Maurice de Hond zat er, in zetels gemeten, van de vijf peilers het dichtste bij. De op deze site toegepaste methode werkte echter het allerbeste als men deze zou willen zien als een prognose voor de uitslag, zowel in zetels als in percentage uitgedrukt.  (meer…)

Een versnipperd partijlandschap: Belgische toestanden in de Eerste Kamer

Nu alle stemmen voor de Provinciale Statenverkiezingen zijn geteld, kunnen we voorzichtig de balans opmaken. Eén van de meest in het oog springende resultaten is toch de enorme versnippering van het Nederlandse partijstelsel. De grootste partij, de VVD, haalde gisteren nog geen 16% van de stemmen…

Om die versnippering in kaart te brengen heb ik het effectief aantal politieke partijen (EAPP) in de Eerste en Tweede Kamer in kaart gebracht. Deze maat telt niet alleen het aantal partijen in een parlement, maar houdt ook rekening met de grootte van de partijen. Wanneer je twee partijen met ieder 40% van de stemmen zou hebben en tien kleinere partijen met elk een handjevol stemmen, is er niet echt sprake van versnippering. Maar een situatie met zes middelgrote partijen met ieder tussen de 10-20% is natuurlijke andere koek. EAPP is dus een mooie maat om fragmentatie in partijstelsels te bepalen.

Hieronder staat het effectief aantal partijen in de Eerste en Tweede Kamer vanaf 1987. (Ik begin de analyse bij de Statenverkiezingen van 1987 omdat dat de eerste verkiezingen waren sinds de grondwetswijziging van 1983 waarin werd bepaald dat de Eerste Kamer een zittingsperiode van vier jaar zou krijgen en alle 75 leden gelijktijdig zouden worden gekozen door leden van de Provinciale Staten.)

 

versnippering

 

De Eerste Kamer die gaat ontstaan nadat de nieuwe leden van de Provinciale Staten hun stem hebben uitgebracht op 26 mei is ongekend gefragmenteerd. Een EAPP-score van 8,3; dat zijn Belgische toestanden…

Hoe zullen de partijleiders hun winst of verlies duiden?

Hoe zullen de partijleiders vanavond reageren op de binnendruppelende uitslagen van de Provinciale Statenverkiezingen? Huilend het verlies toegeven? Ritueel on-stage harakiri plegen? De polonaise lopen? God danken op blote knietjes voor weer 2 zetels in de Eerste Kamer? Zoveel entertainment mogen we niet verwachten. Toch, vroeg ik me af: hoe zullen de partijleiders de winsten en verliezen duiden? Ik waag me aan een bescheiden voorspelling die in tegenstelling tot de norm op stukroodvlees niet gebaseerd is in bestaand onderzoek. Beschouw dit maar als een eerste test.

(meer…)

Vier politieke stijlen in de Provinciale Staten

Vandaag een gastbijdrage van Simon Otjes, onderzoeker aan het Documentatie centrum Nederlandse Politieke Partijen van de Rijksuniversiteit Groningen.

Provinciehuis_Zuid-HollandMorgen mag u stemmen voor de leden van de Provinciale Staten. Zij doen in relatieve rust hun werk, ver weg van de massale media-aandacht die er is voor de politiek op het Binnenhof.  Wat doen Provinciale Statenleden eigenlijk? Zijn er algemene patronen te herkennen in het gedrag van Statenleden? Volgen fracties van dezelfde partij de verschillende provincies dezelfde strategie?

Op basis van cijfers die door Reporter Radio verzameld zijn, onderscheid ik vier stijlen in de Provinciale Staten. Sommige Statenfracties zijn actief. Andere Statenfracties zijn juist passief. De constructieve stijl die sommige partijen op het Binnenhof kenmerkt, is ook te zien in de Staten. Populistische partijen stellen zich kritisch op in de Staten.

(meer…)

Update Eerste Kamer: Strijd tussen middelgrote partijen

De verkiezingen voor de Provinciale Staten lijken op landelijk niveau uit te draaien op een strijd tussen vijf á zes middelgrote partijen. Dat blijkt uit de omrekening van de meest recente Peilingwijzer naar Eerste Kamerzetels. Tweede Kamerpeilingen kunnen niet één op één vertaald worden naar Eerste Kamerzetels, maar eerder beschreef ik hoe je met die verschillen rekening kunt houden.

Volgens de uitkomsten van deze methode gaan VVD en CDA momenteel aan de leiding, maar liggen zeker vier partijen erg dicht bij elkaar. De VVD staat op 11 tot 13 zetels, terwijl het CDA op 10 tot 13 zetels zou kunnen rekenen op basis van de meest recente Peilingwijzer. D66 (9-12 zetels) en PVV (8-12) volgen kort daarachter. Deze partijen zakten in recente peilingen iets terug, wat ook zijn weerslag heeft op de inschattingen voor de Eerste Kamer. De SP zou op 8 tot 10 zetels kunnen rekenen en de PvdA op 7 tot 10.

 

Zetelaantallen Partijen

(meer…)

Meer media-aandacht voor verkiezingen dan in voorgaande jaren?

Hoe zit het met de verkiezingskoorts in de media nu we overmorgen weer naar de stembus gaan? Hoewel er over het algemeen minder aandacht besteed wordt aan provinciale verkiezingscampagnes dan aan landelijke, wordt er hier en daar geroepen dat de aandacht voor de verkiezingen voor de Provinciale Staten dit jaar weleens groter zou kunnen zijn dan in voorgaande jaren. Omdat de Provinciale Staten in mei de Eerste Kamer zullen kiezen, en de regering van VVD en PvdA voor het doorvoeren van beleid in grote mate afhankelijk is van de samenstelling van de Senaat, lijkt er dit jaar buitenproportioneel veel aandacht te zijn voor de campagne. Klopt dat? (meer…)

Update Eerste Kamer: kleine opsteker coalitie

Dankzij een lichte stijging van de coalitiepartijen in recente peilingen, ziet het er voor de coalitie & gedoogpartijen nu iets gunstiger uit in de Eerste Kamer. Samen kunnen ze nu rekenen op tussen de 33 en 38 Eerste Kamerzetels. Dat blijkt uit een omrekening van de Peilingwijzer naar Eerste Kamerzetels volgens een eerder beschreven methode.

De kans dat de coalitie plus ‘constructieve 3’ momenteel een meerderheid zouden halen, is nog steeds klein: zo’n 6%. De kans is het grootste dat de coalitie blijft hangen op 35 of 36 zetels, terwijl in de vorige doorrekening 34 zetels nog het meest frequente scenario was.

 

Zetelaantallen CoalitieC3

(meer…)