Diplomademocratie 2.0: opvattingen over democratie verschillen naar opleidingsniveau, maar alleen in oude democratieën

In 2011 stelden Bovens en Willie de politieke kloof tussen hoger en lager opgeleiden aan de orde in hun boek Diplomademocratie. In velerlei opzichten gaapt er een gat tussen politieke denkbeelden en politieke participatie van doctorandussen, mensen met een vakopleiding en degenen met alleen lagere school. Hoewel dat gat misschien niet groter is geworden, is het volgens sommigen reden tot zorg omdat het bij zou dragen aan politieke ongelijkheid en ontevredenheid over politici en politieke instellingen.

Nieuw onderzoek laat zien dat er niet alleen een gat is op het gebied van politieke participatie (stemmen, volksvertegenwoordiger zijn) of politieke opvattingen, maar zelfs over de vraag wat wij eigenlijk onder democratie verstaan. Welke aspecten zijn daarbij van belang? Magalhães en Ceka kijken daarbij naar drie aspecten van democratie: liberale democratie, met nadruk op gelijke rechten, minderheidsrechten, vrije media, rechtsstaat, directe democratie, gemeten aan de hand van de steun voor referendums, en sociale gerechtigdheid, de mate waarin de overheid burgers tegen armoede beschermt. (more…)

Poetins nationalistische lachgas

Het gedrag van Rusland is “zeer zorgwekkend”, aldus premier Mark Rutte afgelopen zaterdag. De opstelling van de Russische president Vladimir Poetin wekt steeds meer verontwaardiging op in het westen. De annexatie van de Krim, alweer bijna een half haar geleden, en Ruslands huidige inmenging in het conflict in Oost-Oekraïne, heeft ertoe geleid dat de spanningen tussen Rusland en de NAVO flink zijn opgelopen. Veel commentatoren lijken het erover eens te zijn dat Ruslands agressieve opstelling direct te maken heeft met Poetins ‘Groot-Rusland-project’. Het kernidee dat aan dit project ten grondslag ligt is dat het Russische nationale karakter en de daarbij horende tradities en culturele waarden beschermd moeten worden, en – na veel te lang verwaarloosd te zijn geweest – weer het uitgangspunt zouden moeten worden voor iedere zichzelf respecterende Rus (zie bijvoorbeeld hier).

Met een reeks aan symbolische maatregelen en daden zet Poetin dit idee kracht bij. Zo deed hij zijn Mercedes de deur uit ten koste van een auto van Russische makelij, en stimuleerde hij het wapperen met de Russische vlag en het zingen van het volkslied. Zijn binnenlandse opstelling ter bescherming van de Russische identiteit is echter niet alleen maar onschuldige symboolpolitiek. Zo heeft Poetin veel tegenstanders (denk aan Chodorkovski, Navalny, en andere politici en journalisten) uitgeschakeld door ze op te pakken of ze op een andere manier onschadelijk voor hem te maken. Zijn argument naar buiten toe: deze lui vormen een grote bedreiging voor het Russische nationale belang.

De buitenlandpolitiek van Rusland, en dan met name de annexatie van de Krim en de huidige opstelling van het Kremlin in Oost-Oekraïne, vormen ook een belangrijk onderdeel van dit Groot-Rusland-project. De belangrijkste reden voor Poetin om de Krim binnen te vallen was immers de Russischsprekende bevolking te beschermen. Hetzelfde lijkt op te gaan voor zijn bemoeienis met andere delen van Oost-Oekraïne. Deze mensen horen allemaal bij het Grote Rusland van weleer dat weer in ere hersteld dient te worden. Een bijkomend voordeel voor Poetin is dat hij met het gerol van zijn spierballen aan de rest van de wereld kan laten zien dat Rusland nog steeds een wereldmacht is waar rekening mee moet worden gehouden.

Maar waar komt dit plots oplevende agressieve Russische nationalisme nu vandaan? (more…)

Studenten de spits uit, of de universiteit wordt gekort!? Zes vragen aan Minister Bussemaker

Het leek deze zomer een proefballonnetje: studenten moesten de spits uit. Maar deze week bevestigde Minister Bussemaker haar standpunt in verschillende universiteits- en hogeschoolkranten. “Universiteiten en hogescholen die niet zorgen dat studenten zoveel mogelijk buiten de spits kunnen reizen, krijgen in de toekomst mogelijk minder geld,” schreef de NOS.

De minister wil bezuinigen op de OV-kaarten en daarom studenten buiten de spits laten reizen. Maar ze wil studenten niet nog zwaarder laten opdraaien voor deze bezuiniging. Daarom moeten universiteiten en hogescholen studenten maar vrijplannen, zodat ze buiten de spits kunnen reizen. Feitelijk betekent dat al snel dat tussen 8 en 10 uur ‘s ochtends, en tussen 16 en 19 uur ‘s avonds geen college kan worden gegeven, terwijl contacturen toch al moeten worden opgehoogd. En als onderwijsinstellingen hier niet in meegaan, worden ze blijkbaar – individueel of collectief – gekort.

De eerste reacties waren bepaald niet positief. Toch lijkt echte ophef uit te blijven. Dat komt wellicht ook doordat het plan ook zo onduidelijk is. Zes vragen voor de minister.

(more…)

De emotiemaatschappij: Is die collectieve rouwverwerking werkelijk zo nieuw?

De indrukwekkende uitingen van collectieve rouw na het dramatische neerschieten van vlucht MH17 boven Oekraïne volgden kort na de collectieve jubelstemming door de prestaties van het Nederlands elftal. De Volkskrant besteedde dit weekend daarom aandacht aan de emotiemaatschappij. Vroeger, zo luidt het beeld, uitten Nederlanders hun emoties niet zo collectief, in lijn met calvinistische tradities.

De verbazing over de emotiemaatschappij is niet nieuw. Bijna 10 jaar geleden schreef SCP-onderzoeker Joep de Hart een prachtig essay: Voorbeelden en nabeelden. Hij plaatst recente collectieve emoties in een historische context:

  • de dood en begrafenis van politici (de begrafenis van Fortuyn in 2002 en die van Domela Nieuwenhuis in 1919)
  • de dood en begrafenis van volkszangers (André Hazes in 2004, Johnny Jordaan in 1989)
  • koninklijke huwelijken (WA en Maxima in 2002, Beatrix en Claus in 1966, Juliana en Bernhard in 1937)
  • sportverdwazing rond het Nederlands Elftal (EK 1988, WK 1974, WK 1934)

De Hart concludeert dat de collectieve uiting van emoties wijst op de emancipatie van volkse sentimenten: “Een steeds gemeleerder gezelschap geeft er blijk van. (…) Het ongeremd uiten van emoties in de publieke ruimte is toegenomen.” Maar ook stelt hij: “Het massaal toestromen bij gebeurtenissen dateert niet van de laatste jaren. (…) Wat wel veranderd lijkt, is de ongeremdheid waarmee emoties bij zulke gelegenheden worden geuit, het plengen van de ‘publieke tranen’ en de ongemaskeerde wijze waarop die door de media worden doorgegeven.”

Zo plots is de overgang van Nederland als zuinig calvinistisch landje uit de jaren 50 naar de emotiemaatschappij van nu dus niet geweest.

Maar leest u het essay vooral zelf.

Tumult binnen Greenpeace is les voor iedere grote NGO

Hier volgt een gastbijdrage van Luc Fransen, universitair docent in de internationale betrekkingen aan de Universiteit van Amsterdam. Dit stuk verscheen op 4 augustus in Het Parool.

Non-gouvernementele organisaties worden vaak afgeschilderd als rebellenclubs van nobele amateurs die vrijwillig bloed, zweet en tranen vergieten voor hun specifieke doel. Mensen reageren soms ontmoedigd wanneer organisaties als Greenpeace groot en bureaucratisch blijken te zijn geworden.

Schaalvergroting en professionalisering kunnen volgens sommige commentatoren een aanslag op de activistische ziel van deze organisaties vormen. Het recente tumult binnen Greenpeace over het functioneren van het bestuur, de vergoeding van toezichthouders en het reisgedrag van staf en bestuurders is illustratief voor deze problemen.

Leiden schaalvergroting en professionalisering van ngo’s noodzakelijkerwijs tot een politieke identiteitscrisis? Ik denk niet dat het zo’n vaart hoeft te lopen. Meer medewerkers en bestuurslagen, een grotere diversiteit aan belanghebbenden en beheer van grotere budgetten vormen een uitdaging voor groeiende ngo’s, maar bedreigen niet altijd kernwaarden.
(more…)

Nederlandse politieke partijen zijn geen eenheidsworst

Hier volgt een gastbijdrage van Simon Otjes (@SimonOtjes), onderzoeker aan de Rijksuniversiteit Groningen.

Gisteren schreef Rutger Bregman op de  Correspondent een rijk en interessant artikel waarin hij het gevecht aanging met een aantal door de journalistiek verspreide mythes over de Nederlandse politiek. Op één punt overtuigt het betoog van Bregman niet: de claim dat partijen steeds meer op elkaar zijn gaan lijken. Bregman verwijst hierbij naar kiezersonderzoek dat kiezers ‘steeds minder het gevoel hebben dat het iets uitmaakt waarop je stemt.’

Ik vind dit niet steekhoudend. Kiezers kunnen partijen slecht plaatsen: in Gedoogdemocratie laat onderzoeker Peter Kanne zien dat kiezers de partij waarop ze stemmen vaak slecht kunnen plaatsen op specifieke thema’s. Thomas Meyer laat in zijn proefschrift zien dat veel kiezers dachten dat Labour onder Tony Blair naar links ging en niet naar het centrum.

Bregman lijkt eerder te verwijzen naar wat politicologen external efficacy noemen: het gevoel dat politiek participeren effectief is. Dit is iets anders dan de perceptie van partijposities door kiezers. Een belangrijk punt, want de kern van Bergman’s betoog is dat politieke partijen verworden tot eenheidsworst.

(more…)

Hervorm de FIFA: grotere commissies, minder corruptie

Voetbal is waarschijnlijker populairder dan ooit, maar de FIFA daarentegen is waarschijnlijk nog nooit zo impopulair geweest. Sepp Blatter doorstond tijdens het WK kritische vragen van journalisten en striemende fluitconcerten van fans. Dit komt onder andere door de met corruptie doorspekte toewijzing van het WK aan Qatar in 2022. Michael van Praag – voorzitter KNVB – heeft al meerdere keren aangegeven tegen herverkiezing van Blatter te zijn. In het algemeen lijken de Europeanen een mogelijke kandidatuur van UEFA-voorzitter Platini te steunen.

Mijn gratis advies aan van Praag en andere bobo’s met FIFA stemrecht: het gaat niet om de poppetjes, het gaat om de instituties: vergroot de commissies die over FIFA-bids en presidentsverkiezingen gaan, en de corruptie zal verminderen.

(more…)

Het Glazen Plafond: Waar blijven de relevante statistieken?

De afgelopen weken is de discussie rond het glazen plafond in de wetenschap weer op de agenda geplaatst. En terecht. Nederland scoort in vergelijking tot andere landen dramatisch wanneer we kijken naar het percentage vrouwelijke hoogleraren. Kwalitatieve onderzoeken hebben laten zien welke bewuste en onbewuste mechanismen aan de ongelijkheid ten grondslag liggen. Structurele barrières moeten geslecht worden zodat mannen en vrouwen gelijke carrière-kansen krijgen.

Het probleem is dermate serieus, dat de cijfermatige onderbouwing ervan in de jaarlijkse Monitor ronduit merkwaardig is. Waar blijven de relevante statistieken?

(more…)

De haaien vallen aan!

Hier volgt een gastbijdrage van Jelke Bethlehem (@jelkeb), Universiteit Leiden.

Onlangs ging onderstaande grafiek rond op Twitter . Hij was erop gezet door Derek Willis van The Upshot, de nieuwe datajournalistieke website van de New York Times. De grafiek laat zien welke Amerikaanse staten het meeste last hebben van (niet uitgelokte) aanvallen van haaien.  De grafiek riep hilarische reacties op. Het is natuurlijk niet zo verbazingwekkend dat vooral de kuststaten last hebben van haaien. Er is geen enkele aanval van een haai gerapporteerd in de binnenlanden! Wow!

 

 

 

Deze grafiek mag dan op het eerste gezicht overbodig lijken, maar hij roept ook wel een aantal vragen op. Zo vroegen sommige mensen zich af waarom er voor één van de kuststaten (Alaska) geen aanvallen van haaien zijn gerapporteerd. Waren er geen gegevens? Of waren er geen aanvallen? Komen daar eigenlijk wel haaien voor?

(more…)

Voor- en tegenstanders van scholenlijsten: de keek van een leek…

Het zal trouwe lezers van ons blog zijn opgevallen dat we het afgelopen jaar met enige regelmaat stukjes hebben geplaatst uit de onderwijssociologie. Vorig jaar publiceerde RTL Nieuws in samenwerking met Jaap Dronkers een lijst van basisscholen op basis van de Cito-toets. Deze ruwe Cito-scores werden (zo goed mogelijk) gecorrigeerd voor de socio-economische samenstelling van scholen om de toegevoegde waarde van een basisschool te kunnen bepalen. Vandaag publiceert RTL Nieuws een update van de scholenlijsten, dit maal zonder directe samenwerking van Dronkers.

Ik ben een volslagen leek op dit terrein – inmiddels ben ik door mijn driejarige zoontje wel ervaringsdeskundige als het aankomt op plaatsing, maar dat terzijde… – maar het idee achter het berekenen van een toegevoegde waarde is vrij intuïtief. Hieronder mijn poging deze intuïtie samen te vatten (ik laat me uiteraard graag corrigeren in de comments) en de argumenten van voor- en tegenstanders in kaart te brengen.

(more…)