10 jaar PVV: StukRoodVlees over Wilders’ kiezers, stemgedrag, bondgenoten, rechtszaken, populisme, en afvalligen

No Comment

Dit weekend bestaat de PVV 10 jaar. In die tijd is veel geroepen en geschreven over de partij. In 2012 riep premier Rutte op: “Je moet niet reageren op elke stuk rood vlees dat door de PVV de arena wordt ingegooid”, daarmee indirect bijdragend aan de naamgeving van dit blog. StukRoodVlees heeft in de afgelopen jaren met regelmaat geschreven over verschillende facetten van de PVV: de kiezers, het stemgedrag, de bondgenootschappen, de rechtszaken, het populisme, de afvalligen, en nog veel meer.

Hieronder een kleine bloemlezing.

 

Kiezers

Wilders’ succes bij de verkiezingen en in de peilingen fluctueert net zo hard als dat van andere middelgrote partijen. Maar wie zijn die kiezers eigenlijk? Matthijs Rooduijn neemt een aantal aannames over de kiezers van de PVV, ‘Henk en Ingrid’, onder de loep. Niels Spierings bespreekt in hoeverre en waarom rechts-populistische partijen bekend staan als Mannenpartijen.

 

De electorale kansen van de afvalligen

De PVV, zelf begonnen als afsplitsing van de VVD, heeft als geen ander te maken met Kamerleden die zich afscheiden. Van Klaveren en Bontes richtten een nieuwe partij, VoorNederland (VNL) op. Hoe bezorgd moet Wilders zijn over de kansen van die partij? Armen Hakhverdian betoogt dat VNL in de verkeerde electorale vijver vist.

 

Strijd om de PVV-kiezer door CDA en VVD

Het afgelopen jaar proberen CDA en VVD de PVV de wind uit de zeilen te nemen door zich stevig te profileren op het vluchtelingendebat. Rens Vliegenthart legt uit waarom de strategie van CDA en VVD tot falen gedoemd is.

 

Stemgedrag en samenwerking in Tweede Kamer

Het profiel dat de PVV aanneemt tijdens verkiezingscampagnes komt niet volledig overeen komt met het stemgedrag in de Tweede Kamer. Tom Louwerse en Simon Otjes laten zien dat de PVV in bijna tweederde (63%) van de wetsvoorstellen meestemt met de regering. Alleen de Partij voor de Dieren stemt minder vaak mee. Hoewel de PVV expliciet lonkt naar kiezers van de SP, verschilt het stemgedrag tussen de twee partijen fors, zelfs op thema’s als bureaucratie, de Europese Unie en immigratie. Sterker nog, op basis van hun stemgedrag worden de SP en de PVV het verst uiteen geplaatst, de SP als de meest linkse partij en de PVV als de meest rechtse partij. De PVV stemt het vaakst mee met de VVD, de SGP, het CDA, en – onder Rutte 2 – de PvdA. Op basis van het stemgedrag kunnen we onmogelijk volhouden dat de PVV het electorale gat in de links-conservatieve hoek duikt.

 

Boycot van PVV-voorstellen?

Na de ‘Minder, minder, minder’-uitspraak van Geert Wilders in 2014, kondigde de PvdA aan voortaan tegen alle PVV-voorstellen te stemmen. De PVV dient sowieso erg weinig voorstellen in met andere partijen, toonde Tom Louwerse al in 2013. Slechts 3% van de voorstellen werd samen met de PvdA ingediend. Samen met Simon Otjes betoogde Louwerse daarom dat de boycot door de PvdA in de praktijk niet zo veel voorstelt.

 

PVV en populisme

De PVV kan je wel classificeren als een moderne populistische partij. Populisme wordt in wetenschappelijk onderzoek omschreven als een boodschap waarin het goede volk als homogeen geheel wordt geplaatst tegenover een corrupte elite die ‘de’ wil van ‘het’ volk zou dwarsbomen. Tom van der Meer analyseerde het populistische gehalte van Wilders’ betoog tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen van 2015. Matthijs Rooduijn analyseerde de ingezonden brief van Wilders in de Volkskrant in november 2015.

 

Bondgenoten EU

De PVV zocht in Europa samenwerking met andere rechtspopulistische partijen, en werd daarop aangevallen door andere Nederlandse partijen. Cas Mudde betoogt dat de ‘Vrienden van Wilders’-campagne hypocriet was.

 

Rechtszaak

De rechtszaak tegen Geert Wilders in 2011 legde de partij electoraal geen windeieren. De PVV profiteerde van de aandacht en de lucratieve martelaarsrol, zo toont Joost van Spanje op basis van kiezersonderzoek tijdens de rechtszaak.

 

De dip tussen 2012 en 2014

Na de val van het gedoogkabinet, mislukte acties, en de afsplitsing van Kamerleden en Statenleden in 2014, en de verwachting dat Wilders nu toch echt een neergang had ingezet, temperde Matthijs Rooduijn die verwachtingen. Terecht merkte hij op dat het niet het begin van het einde van de PVV zou zijn.

 

Afbeelding: PVV door Bas Bogers (license)

About the author

Tom van der Meer
Tom van der Meer (1980) is Hoogleraar Politicologie, in het bijzonder Legitimiteit, Ongelijkheid en Burgerschap, aan de Universiteit van Amsterdam. Eerder werkte hij bij het Sociaal en Cultureel Planbureau en aan de Radboud Universiteit Nijmegen. Hij is sinds 2015 co-Directeur van het Nationaal Kiezersonderzoek (NKO) en Lokaal Kiezersonderzoek (LKO). Hij doet voornamelijk onderzoek naar Politiek vertrouwen, Kiesgedrag (electorale volatiliteit), Politieke socialisatie, en Sociaal kapitaal (burgerparticipatie, etnische diversiteit).

Related Articles

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked (required)