Disclaimers zijn niet voor de sier

5 Comments

Dan toch maar weer een stukje over peilingen. Leuker kunnen we het niet maken, wel beter. Steen des aanstoots was deze keer de Politieke Barometer van Ipsos:

 

d66

 

D66 was dus de grootste partij van Nederland met 28 zetels volgens de peiler. Ipsos is de enige peiler die ook netjes de percentages presenteert: 18,5% van de respondenten gaf aan nu D66 te stemmen. Daarna volgt de VVD met 17,2% (26 zetels).

Maar wacht, denkt de oplettende lezer nu, dat verschil van 1,3% is helemaal niet zo groot. Weten we wel zeker op basis van een onderzoek onder 1004 mensen dat D66 onder de gehele kiesgerechtigde bevolking de grootste is? 

Ipsos is de beroerdste niet en geeft zelf aan met welke foutmarges de peiling te maken heeft:

 

Bij de steekproeven die per peiling worden gebruikt zijn die marges gemiddeld bij de kleine partijen +/- 1% en bij de grootste partijen +/- 2.5%.

 

Die 2,5% is toch een stuk meer dan het verschil tussen D66 en de VVD. Nu gaat die marge hier niet helemaal op, want strikt genomen moeten we kijken naar de marge van het verschil tussen D66 en VVD. Voor een aselecte steekproef valt die marge voor zo’n verschil eenvoudig uit te rekenen. Ook op die manier blijkt dat we op basis van deze ene peiling helemaal niet kunnen concluderen dat D66 ‘de grootste partij van Nederland is’.

Disclaimers zijn leuk, maar je moet ze natuurlijk ook zelf lezen. Dit is niet de eerste keer dat er in de kop van een nieuwsbericht een claim staat die door de disclaimer onderuit wordt gehaald. Vaak zijn het media die de fout ingaan, maar soms proberen peilers hun resultaten ook stelliger voor te doen dan ze zijn.

Nu zeggen sommige journalisten wel eens: ‘maar wij zeggen dat D66 in de peiling groter is dan de VVD, en dat klopt feitelijk.’ Juist. Maar het is ook irrelevant. Wat doet het er toe wat tante Sjaan uit Bovenkarspel en Ali uit Rotterdam en 1002 respondenten in een peiling zeggen? Helemaal niets. Een peiling is interessant wanneer deze iets zegt over het hele electoraat (of een groep daarbinnen).

Nu kunnen we ons daar ontzettend boos over maken – en dat doe ik dan ook graag -, maar misschien werkt een hulpmiddel beter. Met onderstaande tool kan je, na het invullen van het aantal respondenten in de steekproef en de zetelaantallen voor de twee partijen, gemakkelijk kijken of het verschil tussen die twee partijen statistisch significant is.  Is dat het geval, dan kun je op basis van de peiling uitspraken doen over alle kiezers. Zo niet, kies dan beter een andere kop voor je nieuwsbericht.

 

 

Naschrift: je kunt je afvragen of de formules op basis van aselecte steekproeven wel van toepassing zijn bij internetpeilingen (waarbij ook nog allerlei wegingsprocedures plaatsvinden). Feit is dat de door Ipsos gepresenteerde foutmarges vergelijkbaar zijn met die van een aselecte steekproef, dus nemen we die als leidraad. In het model van de Peilingwijzer houd ik er rekening mee dat de werkelijke foutmarges kleiner of groter kunnen zijn dan bij een aselecte steekproef. Dit verschilt per partij: soms zijn de marges kleiner, vooral bij stabiele partijen als de SGP, soms net wat groter.

About the author

Tom Louwerse
Tom Louwerse is universitair docent politicologie aan de Universiteit Leiden. Zijn onderzoek richt zich op politieke representatie, parlementair gedrag, verkiezingen, peilingen en stemhulpen.

Related Articles

5 Comments

  1. Jelke Bethlehem

    Ik vroeg me wel af of de tool wel de juiste variantieformule gebruikt. Is het niet zo dat deze formule van de veronderstelling uitgaat dat de twee partijen een perfecte negatieve correlatie hebben? Het is maar de vraag of dat het geval is met de VVD en D66. Er zijn immers nog allerlei andere partijen waar stemmen vandaan kunnen komen, of naartoe kunnen gaan.

      • Jelke Bethlehem

        Ik had deze formule ook al gedistilleerd uit je javascript-code. Ik heb het nog even nagerekend. Je formule klopt inderdaad, ook als er meer partijen zijn.

  2. Armen Hakhverdian
    Armen Hakhverdian

    Ik zou gewoon de Peilingwijzer gebruiken voor winst/verlies en verschillen tussen partijen…Ken je de Peilingwijzer, Tom?

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked (required)