Islam en democratie

3 Comments

Vaak wordt geroepen dat de islam en democratie niet met elkaar verenigbaar zijn. In hoeverre klopt dat? Vandaag promoveert antropologe Ineke Roex op dit onderwerp. Haar proefschrift, getiteld Leven als de profeet in Nederland, laat om te beginnen zien dat de Islam en de democratie niet bestaan – er zijn vele islamitische richtingen en er zijn vele eigenschappen van de democratie. Roex richt zich daarom specifiek op de vraag in hoeverre de salafi-beweging (een strenge islamitische hervormingsbeweging die streeft naar een ‘zuivere’ islam) mensen belemmert in hun vrijheid om uit de organisatie te stappen. Het onderzoek is gebaseerd op antropologisch veldwerk in en rondom verschillende moskeeën in Den Haag, Eindhoven, Roermond, en op verschillende andere plekken.

Roex laat zien dat er binnen de salafi-beweging verschillende groepen bestaan. Hoewel sommige salafi’s geweld prediken, respecteren de meeste leden van de beweging het democratische proces. Ze streven niet naar de invoering van de shari’a in Nederland en bestrijden de groepen binnen de beweging die dat wel doen. Het zijn bovendien vooral de elites binnen de beweging die de bestaande politieke rechten in ons land respecteren en zich afzetten tegen het met geweld invoeren van de shari’a. Roex plaatst echter wel een kanttekening: het afzweren van geweld en invoering van de shari’a zijn niet zijn ingegeven door principiële overwegingen maar om pragmatische redenen.

Roex heeft de relatie tussen de salafi-beweging en de autonomie van het individu ook onderzocht op tal van andere terreinen. Haar bevindingen zijn dat er binnen de beweging sprake is van diversiteit, interne verdeeldheid, tegenstrijdigheid en veranderlijkheid. Ook komt uit haar onderzoek naar voren dat de salafi-beweging zich niet isoleert. Dit alles zorgt ervoor dat de kosten van uittreding beperkt blijven. De belangrijkste conclusie is dan ook dat op dit moment de autonomie van het individu niet geschonden wordt door de salafi-beweging. Maar, en dit is een belangrijke nuancering, deze conclusie geldt alleen voor dit moment (de ondersteuning van de democratische praktijk is immers meer pragmatisch dan principieel), en nadrukkelijk niet voor alle groepen binnen de organisatie.

Eén van Roex’ belangrijkste aanbevelingen is dan ook dat we salafi’s niet over één kam moeten scheren. Jazeker, er zijn extremisten onder hen, maar dat geldt slechts voor een minderheid. De salafi-beweging is veranderlijk en veelvormig. En dat is volgens Roex goed nieuws voor de democratie. Een andere aanbeveling is dat de beweging de ruimte moet krijgen politiek te participeren. Participatie is goed voor de bescherming van de individuele vrijheid, en bovendien een recht voor alle burgers in ons land. Ook wanneer we het niet met hun standpunten eens zijn.

About the author

Matthijs Rooduijn
Matthijs Rooduijn is politiek socioloog en werkt als universitair docent bij de afdeling Sociologie van de Universiteit Utrecht. Hij doet onderzoek naar de oorzaken en gevolgen van de opkomst van populistische en radicale politieke partijen, kiesgedrag en publieke opinie.

Related Articles

3 Comments

  1. TWITVB

    Dit soort politiek-correct gezever heeft natuurlijk niets met wetenschap te maken, maar is het zoveelste bezweringsritueel in de linkse kerk. Dit alles om te voorkomen dat het gelijk van de PVV-tokkies zal zegevieren.

  2. Armen Hakhverdian
    Armen Hakhverdian

    Heeft u de afgelopen tien jaar onder een steen geleefd? Welk bezweringsritueel?

  3. Justin Vaane

    @TWITVB, aangezien de doelstelling van deze blog is om tegenwicht te bieden aan de overdaad aan vluchtige meningen en ongefundeerde analyses door middel van de politicologisch gefundeerde analyses. Lijkt het me nuttig dat u concreet uitlegt wat er in dit stuk niets met wetenschap te maken heeft.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked (required)